Dân số thế giới đang già đi nhanh chóng, những người trên độ tuổi 60 đang chiếm 12,5% dân số toàn cầu. Con số này được dự đoán sẽ tăng lên đến 22% vào năm 2050. Đây là một thách thức lớn đối với kinh tế và xã hội của các quốc gia phát triển – Không loại trừ Nhật Bản.

Người già tại Nhật Bản (nguồn: Google)

Sự phát triển kinh tế và dịch chuyển xã hội đã làm xói mòn mối quan hệ gia đình tại Nhật Bản. Hậu quả lớn đó là sản sinh ra một thế hệ người già Nhật Bản buộc phải sống cô đơn trong viện dưỡng lão. Họ về hưu sau một thời gian dài gắn bó với công việc, và nếu những người già này góa vợ, ly hôn hoặc không kết hôn, họ sẽ phải rơi vào cảnh cô đơn ở tuổi xế chiều.

Hiện nay, Nhật Bản có dân số già nhiều nhất thế giới với tuổi thọ trung bình lên đến 82 tuổi. Tỷ lệ cứ một đứa trẻ dưới 15 tuổi sẽ tương ứng với 3 người về hưu, và cứ trong 6 người Nhật, sẽ có 1 người trên 80 tuổi. Bộ phúc lợi Nhật Bản đã thực hiện một cuộc khảo sát khác vào tháng 6 năm 2015 với hơn 46,000 hộ gia đình trả lời khảo sát. Kết quả trong cho thấy hơn một phần tư số hộ gia đình chỉ bao gồm người già ở độ tuổi 65 trở lên.

Theo các chuyên gia dự báo, những người Nhật sống một mình sẽ chiếm gần 40% tổng các hộ gia đình vào năm 2040 và dân số quốc gia sẽ sớm giảm 1 triệu người mỗi năm. Đây là một gánh nặng nghiêm trọng cho hệ thống phúc lợi xã hội, nhưng cũng có thể là một vùng đất màu mỡ để nhập khẩu lao động ngoài nước.

Hộ lý là ngành "hot" tại Nhật Bản (nguồn: Google)

Hộ lý là ngành “hot” tại Nhật Bản (nguồn: Google)

Người cao tuổi là một tài nguyên vô giá của Nhật Bản. Họ góp phần phát triển kinh tế trong những ngành dược phẩm, chăm sóc sức khỏe và trang thiết bị y tế. Nhưng việc suy giảm dân số trẻ cũng tác động tiêu cực đến sự hoạt động của các trường đại học, và các ngành công nghiệp, thương mại.  

Do bệnh và tuổi cao sức yếu, nên nhiều người ở Nhật Bản hiện nay gặp khó khăn khi tự chăm sóc bản thân mình trong sinh hoạt hằng ngày. Nhóm người này cần sự hỗ trợ của người khác – những người làm công việc chăm sóc người già, hay thường gọi là “Kaigo” (hộ lý điều dưỡng). Sự phát triển mạnh mẽ của dân số già đã tạo nên sự thiếu hụt nhân lực hộ lý điều dưỡng. Việc đào tạo và giữ nhân lực trong ngành nghề này đang trở thành nhiệm vụ cấp bách của Nhật Bản.

Kaigo là những người chăm sóc những người già không có được cuộc sống bình thường, cũng không có người thân bên cạnh. Có người không nói được lưu loát, không cử động được do cơ xương yếu, hoặc có những người bị bệnh nặng phải nằm trên giường. Tình trạng cần chăm sóc, hỗ trợ trong sinh hoạt được chia thành 5 mức độ từ 1 tới 5;

Mức độ 1: Có thể tự ăn uống và vệ sinh cá nhân, nhưng thỉnh thoảng cần sự hỗ trợ. Có chiều hướng bệnh tâm thần, bệnh về hành vi và suy giảm chức năng nhận thứcMức độ 2: Tình trạng cần kaigo 1, và cần thêm sự giúp đỡ khi đứng dậy hoặc đi bộ

Mức độ 3: Không tự làm được những việc đơn giản quanh mình như thay quần áo, dọn dẹp, đi vệ sinh hoặc đứng lên. Có biểu hiện tâm thần, bệnh hành vi và suy giảm chức năng nhận thức rõ rệt

Mức độ 4: Tình trạng cần kaigo 3, không tự đứng dậy được, và hay có các vấn đề về hành vi

Mức độ 5: Cần giúp đỡ mọi mặt trong sinh hoạt như sinh hoạt cá nhân, đi vệ sinh, ăn uống. Nằm liệt giường, không thể tự chủ hoạt động hoặc mất nhận thức trầm trọng.

Chính vì vậy, nhân viên hộ lý điều dưỡng được coi là công việc chuyên nghiệp, không chỉ đòi hỏi sự tận tụy, kiên nhẫn mà còn đòi hỏi kỹ năng giao tiếp tốt để bầu bạn với người già. Nhật Bản luôn hỗ trợ hết mình các kaigo trong suốt quá trình cư trú, và còn cấp chứng chỉ hành nghề cấp quốc gia cho những người có kinh nghiệm và tay nghề thành thạo.

Trong bối cảnh già hóa dân số dẫn đến thiếu hụt sức lao động, người nước ngoài là sự bổ sung hoàn hảo cho sự thiếu hụt này. Theo số liệu của chính phủ Nhật, tính đến ngày 31/10 năm 2017, có 1.278.670 người nước ngoài làm việc tại các công ty Nhật Bản, bao gồm ngành nghề hộ lý điều dưỡng. Tổng cộng tăng 194,000 người, 19% so với năm trước đó.

Có thể thấy, Nhật Bản đang chú trọng nhập khẩu lao động, đặc biệt trong ngành chăm sóc người già. Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cho rằng việc chăm sóc y tế cho người già là một lĩnh vực phát triển chiến lược. Chính vì thế, Nhật Bản đã khởi động nhập khẩu lao động nước ngoài, tạo điều kiện cho những công ty cung cấp lao động Châu Á vào thị trường Nhật Bản, điển hình là Việt Nam.

Một buổi chiều làm việc tại viện dưỡng lão (nguồn: YourBright)

Một buổi chiều làm việc tại viện dưỡng lão (nguồn: YourBright)

Bộ Lao Động – Thương binh và Xã hội tại Việt Nam và Nhật Bản đã bắt tay hợp tác trong lĩnh vực hộ lý điều dưỡng, các ứng viên được tuyển chọn và đào tạo bắt đầu từ năm 2012. Các ứng viên sẽ được đào tạo miễn phí ở Việt Nam để đạt được trình độ tay nghề tối thiểu và tiếng Nhật N2. Tuy vậy, các ứng viên chỉ được dự thi điều dưỡng mỗi năm 1 lần, nếu đạt họ sẽ được cấp chứng chỉ quốc gia và được phép ở lại làm việc dài hạn tại Nhật Bản.

Công việc của kaigo là giao tiếp, tư vấn sức khỏe, theo dõi tình trạng tinh thần, sức khỏe và hỗ trợ sinh hoạt thường ngày cho người già, bệnh nhân. Mức lương của ngành nghề này nhìn chung cao hơn mức lương bình quân khi đi xuất khẩu lao động Nhật Bản. Các kaigo vẫn có thể tự chủ thu nhập của mình bằng một số khoản phụ cấp khác tùy vào thành tích công việc.

Kaigo - Con đường đến Nhật Bản ngắn nhất (nguồn: Google)

Kaigo – Con đường đến Nhật Bản ngắn nhất (nguồn: Google)

Đến nay, chương trình nhập khẩu ứng viên điều dưỡng và hộ lý Việt Nam sang Nhật Bản đã đào tạo thành công hơn 800 ứng viên. YourBright Vietnam là một công ty tuyển dụng thông qua hình thức này với hàng trăm học sinh đã đến Nhật Bản thành công. Chúng tôi có nhiều chương trình phù hợp với nhu cầu của các bạn trẻ. Để không chỉ mang đến nguồn nhân lực dồi dào cho thị trường đang già hóa tại Nhật Bản, mà còn là một người bạn đồng hành của bạn trong hành trình chinh phục Nhật Bản dài hạn.

Có thể nói, việc xuất khẩu sang Nhật dưới dạng hộ lý, điều dưỡng không chỉ là một cơ hội được sinh sống tại Nhật Bản, mà còn là cơ hội để các bạn trẻ nâng cao tay nghề, học tiếng và văn hóa của Nhật. Chính phủ Nhật Bản luôn có những chính sách, học bổng ưu đãi cho những ứng viên giỏi tiếng Nhật, cấp chứng chỉ để ứng viên có thể dễ dàng thăng tiến và có cơ hội định cư vĩnh viễn tại Nhật Bản. Ngành điều dưỡng hộ lý dần đang trở thành một trong những lựa chọn hấp dẫn cho những ai muốn du học, hoặc làm việc tại Nhật Bản.