Thị trường y tá, điều dưỡng tại Nhật Bản, Úc và Mỹ

Tỷ lệ thuận với sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại, là nhu cầu chăm sóc sức khỏe của con người ngày càng tăng cao. Theo dự báo của tổ chức Liên Hiệp Quốc: Dân số toàn cầu sẽ cán mốc 9,7 tỷ người vào năm 2050, dẫn theo là những nhu cầu nhân lực để phục vụ sức khỏe của người dân tại những đất nước phát triển – không loại trừ Nhật Bản, Mỹ và Úc.

Nhật Bản hiện nay đang phải đối mặt với tình trạng “cung không đủ cầu” với số lượng người già tăng cao trong những năm gần đây. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe gần như là không thể đo đếm, điều đó gây nên sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực trong ngành điều dưỡng.

Tỷ lệ người già đang dần phủ sóng thế giới (nguồn: Google)

Tỷ lệ người già đang dần phủ sóng thế giới (nguồn: Google)

Theo thống kê của Bộ Y tế Lao Động & Phúc lợi xã hội Nhật Bản, số lượng điều dưỡng viên đã tăng gấp 3 lần từ 550.000 người (năm 2005) lên đến 1,71 triệu người (năm 2016). Tìm kiếm số lượng lớn điều dưỡng viên có trình độ từ bậc Cao Đẳng trở lên đang là bài toán khó của chính phủ Nhật Bản, mặc cho nỗ lực đẩy mạnh tìm kiếm, đào tạo và tuyển sinh trên khắp cả nước.

Hiện nay, ngành nghề chăm sóc sức khỏe cho người già đã trở thành một ngành độc lập trong hệ thống các ngành y tế. Điều dưỡng viên đang được dần coi như một bác sĩ cho người già, chứ không còn là phụ tá như trước kia. Kèm theo đó là những ưu đãi lớn về visa định cư, giấy phép làm việc dài hạn, thu nhập và các khoảng trợ cấp hào phóng. Tuy vậy, con số nhân lực hiện đã được đưa sang Nhật Bản hoàn toàn vẫn chưa đáp ứng đủ.

Ước tính mỗi năm số lượng điều dưỡng sang làm việc tại Nhật Bản có thể lên đến 500 người. Đây là một cơ hội xuất khẩu lao động cho người Việt Nam, đặc biệt là những sinh viên tốt nghiệp các trường y học, có nguyện vọng làm trong ngành nghề điều dưỡng và ở lại Nhật Bản lâu dài.

So với Úc và Mỹ, Nhật Bản vẫn là đất nước có tỷ lệ dân số già hóa trong top cao nhất thế giới. Tuy vậy, tầm quan trọng của điều dưỡng viên được thể hiện khá rõ qua tình hình thị trường lao động và cơ hội lấy giấy phép tay nghề dài hạn ở các đất nước trên.

Người cao tuổi là tài sản quý giá của nhân loại (nguồn: Google)

Người cao tuổi là tài sản quý giá của nhân loại (nguồn: Google)

Tại Úc, ngành điều dưỡng được coi như cánh cửa dẫn đến cơ hội định cư vĩnh viễn. Trong 3 năm qua, riêng bang New South Wales, Sydney đã có hơn 300 điều dưỡng viên là các du học sinh được công nhận đủ trình độ chuyên môn ra trường, cung cấp một phần nhỏ nguồn nhân lực. Tuy vậy, con số này vẫn chưa thể đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Theo khảo sát, tuổi thọ của người dân Úc là 81 tuổi, được xem là một trong những nước có tỷ lệ người cao tuổi nhất trên thế giới, trong khi những người trẻ lại có xu hướng ít chọn ngành điều dưỡng vì sự khó khăn và yêu cầu khắc khe. Cũng như thị trường điều dưỡng viên tại Nhật Bản, những điều trên gây ra hệ lụy thiếu hụt nhân lực hộ lý ở tại nước Úc.

Úc được cho rằng sẽ cần tới 12,000 y tá mỗi năm để đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp này. Tuy nhiên, mới chỉ một nửa nhu cầu được đáp ứng. Chính phủ Úc luôn đề ra các chính sách khuyến khích y tá nhập cư từ nước ngoài. Mức lương ngành điều dưỡng được cập nhật gần đây nhất dao động từ 44,000 đến 77,000 đô Úc mỗi năm, và thời gian làm việc được duy trì 38 giờ mỗi tuần. Ngoài ra, còn có chế độ tăng lương từ 4 đến 5% một năm và các trợ cấp đãi ngộ theo quy định của chính phủ.

Chăm sóc người già là chăm sóc chính tương lai của chúng ta (nguồn: Google)

Chăm sóc người già là chăm sóc chính tương lai của chúng ta (nguồn: Google)

Theo cơ quan y tế của bang Queensland, mức lương ngành điều dưỡng tại Bang này tương đối cao. Cụ thể như:

Trợ tá, hoặc được gọi là điều dưỡng cấp 1 đã được trả lương hơn 50,000 đến 55,000 AUD / 1 năm. Sinh viên đại học điều dưỡng, nữ hộ sinh được trả từ 51,000 đến 58,0000 AUD / 1 năm, điều dưỡng hay hộ sinh lâm sàng: từ 83,000 đến 89,000 AUD / năm và con số cao nhất của Giám đốc điều hành điều dưỡng có thể lên đến gần 200,000 AUD / năm (theo nguồn Vietfuture).

Mặc cho những nỗ lực của chính phủ và những ưu đãi tuyệt vời, con số nguồn nhân lực bị thâm hụt được dự đoán vào khoản 4,000 cho đến năm 2020. Do vậy, y tá, điều dưỡng là một nghề rất hấp dẫn và chắc chắn ở đất nước này.

Tình hình tương tự cũng xảy ra tại Mỹ – Đất nước hiện thiếu rất nhiều lao động có kỹ năng, trong đó có điều dưỡng với khoảng 100,000 vị trí còn trống. Dự kiến nhu cầu điều dưỡng sẽ tăng lên 260,000 vị trí cho đến năm 2025. Điều này đã thôi thúc các bệnh viện và cơ sở Y tế tại Mỹ phải thuê mướn nhân viên từ nước ngoài.

Đầu năm 2006, chính quyền Mỹ đã sửa đổi Luật Di Trú, tháo bỏ giới hạn số điều dưỡng nước ngoài mà các bệnh viện ở Mỹ có thể thuê mướn, mở ra nhiều cơ hội để các điều dưỡng nhập cư từ các nước có thể đến Mỹ làm việc và sinh sống.

Điều dưỡng được coi là bác sĩ tại các nước phát triển (nguồn: Google)

Điều dưỡng được coi là bác sĩ tại các nước phát triển (nguồn: Google)

Mức lương của các điều dưỡng viên tại Mỹ tương đối cao với mức lương tối thiểu vào khoảng 45,000 USD / năm. Điều dưỡng viên chăm sóc trẻ sơ sinh có mức lương trung bình vào khoảng 100,000 USD / năm (theo Salary.com). Lương bình quân của các điều dưỡng gây mê có thể lên đến 147,000 USD / năm, nhóm 10% có mức lương cao nhất là 200,000 USD / năm (theo PayScale.com)

Y tá điều dưỡng tại Mỹ được chia ra nhiều cấp bậc và phụ trách các mảng làm việc khác nhau. Cụ thể như:

Điều dưỡng cao cấp (cử nhân): Được phân công thực hiện các kỹ thuật chăm sóc phức tạp, tham gia đào tạo, quản lý và sử dụng các thiết bị y tế trong khoa

Chăm sóc: Được phân công chăm sóc cho các bệnh nhân từ thể chất (chế độ nghỉ ngơi, ăn uống, tập luyện trong thời gian nằm viện và các nhu cầu tối thiểu), đến tinh thần (an ủi, động viên, nói chuyện với bệnh nhân)

Bác sĩ điều trị: Theo dõi những vấn đề về bệnh lý cơ thể, thực hiện các yêu cầu như phát thuốc, tiêm thuốc, xét nghiệm…

Hành chính: Quản lý, bảo quản bệnh án, sổ sách trong khoa…

Tuy yêu cầu tuyển chọn nhân lực khá khắt khe, nhưng có thể nói Mỹ là một con cá rất lớn trong thị trường xuất khẩu lao động hộ lý, điều dưỡng. Mở ra nhiều cơ hội sinh sống và phát triển tại đất nước có nền kinh tế đứng đầu thế giới.

Thị trường chăm sóc sức khỏe của 3 đất nước Nhật Bản, Mỹ và Úc tuy có điểm khác nhau ở tỷ lệ và số lượng cung cầu, nhưng vẫn có một điểm chung duy nhất là sự thiếu hụt và những thách thức lớn mà chính phủ phải đối mặt nếu không tìm ra giải pháp thỏa đáng để giải quyết tình trạng nhân lực. Châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng được coi như là một mảnh đất màu mỡ để khai thác nguồn nhân lực điều dưỡng với giá mặt bằng tương đối thấp và tỷ lệ người theo ngành nghề hộ lý cao hơn so với các nước phát triển.

Quan hệ hợp tác lao động điều dưỡng giữa Nhật Bản và Việt Nam

Thứ trưởng bộ Lao Động – Thương Binh và Xã Hội Việt Nam Nguyễn Thanh Hòa và Bộ Trưởng Bộ Y Tế – Lao Động Nhật Bản Tamura Norihisa đã đi đến thỏa thuận hợp tác giữa hai bộ về các nhóm lĩnh vực khác nhau, bao gồm thúc đẩy hợp tác trong việc xuất khẩu lao động điều dưỡng Việt Nam sang Nhật.

Nhật Bản bắt đầu tăng cường tuyển lao động Việt Nam trong ngành y tế qua chương trình đào tạo thực tập chuyên môn mở rộng. Những người có thể nói được tiếng Nhật giao tiếp có lợi thế rất lớn để xin được thị thực làm việc lên đến 5 năm, và có cơ hội định cư vĩnh viễn thông qua chương trình này.

Nhật Bản hứa hẹn sẽ phụ cấp phí học ngôn ngữ và liên kết rộng mở với các doanh nghiệp trong lĩnh vực đào tạo, huấn luyện điều dưỡng viên nước ngoài. Lương thưởng và phụ cấp cũng được chi trả công bằng với mức lương chuẩn của người bản địa.

Con số thiếu hụt ít nhất của nhân lực trong ngành này là 40,000 điều dưỡng, tuy thực tế trong giai đoạn từ 2008 – 2017 (9 năm), Nhật Bản chỉ mới tuyển dụng thành công 3,500 người. Dự đoán con số tuyển dụng này sẽ tăng lên gấp đôi trong những năm kế tiếp.

Ứng viên được tuyển chọn sẽ được đào tạo 12 tháng tại Việt Nam và thi đạt trình độ tiếng Nhật N3 trở lên mới được sang Nhật Bản làm việc. Những ứng viên đã có bằng N2 trở lên thì được miễn khóa đào tạo trong nước.

Điều dưỡng Việt Nam trong lớp thực tập (nguồn: laodong.vn)

Theo VOV, Cục Quản lý lao động ngoài nước sẽ phối hợp với đơn vị đầu mối phía Nhật Bản giới thiệu cho các bệnh viện và cơ sở chăm sóc sức khỏe của Nhật Bản có nhu cầu tuyển dụng ứng viên điều dưỡng và hộ lý để các cơ sở tiếp nhận này lựa chọn ứng viên đạt yêu cầu về chuyên môn và sức khỏe.

Những người được lựa chọn sẽ được sang Nhật Bản vừa học vừa làm trong thời gian tối đa 3 năm đối với ứng viên điều dưỡng (mỗi năm được gia hạn một lần) và tối đa 4 năm đối với ứng viên hộ lý (mỗi năm được gia hạn một lần).

Trong thời gian vừa học vừa làm tại Nhật Bản, các ứng viên được phép dự kỳ thi cấp Chứng chỉ quốc gia Nhật Bản về điều dưỡng viên và hộ lý. Ứng viên điều dưỡng được dự thi mỗi năm một lần, ứng viên hộ lý được dự thi một lần vào năm thứ 4. Nếu đỗ, các ứng viên sẽ được cấp Chứng chỉ quốc gia điều dưỡng viên, hộ lý Nhật Bản và được phép ở lại làm việc dài hạn tại Nhật Bản.

Công việc cụ thể của các ứng viên điều dưỡng, hộ lý tại Nhật Bản gồm: Chăm sóc sinh hoạt thường ngày của người bệnh; hỗ trợ duy trì và mở rộng quan hệ xã hội thông qua hoạt động vui chơi giải trí, phục hồi chức năng… với mức lương từ 130.000 đến 140.000 yên / tháng Ngoài ra, ứng viên sẽ được nhận các khoản phụ cấp tương ứng với thành tích công việc.

Tuy vậy, trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt để thu hút lao động cộng thêm những yêu cầu khắt khe về cư trú, trình độ ngoại ngữ đang khiến cho viễn cảnh lao động nước ngoài tại xứ Mặt trời mọc vẫn còn chưa rõ ràng.